10 Đặc trưng trong văn hoá doanh nghiệp Nhật Bản

Nhật Bản không chỉ nổi tiếng là một quốc gia hiện đại với nền kinh tế và khoa học kỹ thuật tiên tiến mà còn có nền văn hóa nổi tiếng với truyền thống lâu đời. Dù trải qua nhiều đổi thay, người Nhật vẫn luôn gìn giữ và trân trọng bản sắc văn hóa dân tộc của mình.

1. Văn hóa trao và nhận danh thiếp

Trao đổi danh thiếp là nghi thức quan trọng trong văn hóa kinh doanh Nhật Bản, thể hiện sự tôn trọng và chuyên nghiệp trong công việc. Nó không chỉ đơn giản là cung cấp thông tin liên hệ mà còn là cơ hội để tạo ấn tượng ban đầu và đặt nền tảng cho mối quan hệ hợp tác lâu dài. Hành vi trao nhận danh thiếp của người Nhật luôn được thực hiện một cách trang trọng. Người nhận sẽ nhận danh thiếp bằng hai tay, sau đó đọc thông tin với giọng to rõ, sau đó đặt chúng bên cạnh.

2. Văn hóa cầu tiến, không ngại thử thách

Văn hóa cầu tiến, không ngại thử thách là một giá trị cốt lõi trong văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản. Nó được thể hiện qua tinh thần ham học hỏi, dám đương đầu với khó khăn và không ngừng cải tiến. Nhờ vậy, các doanh nghiệp Nhật Bản luôn nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, và đạt được những thành công vang dội trên thị trường quốc tế.

Tiêu biểu trong văn hóa này phải kể đến Yamaha Motor. Hành trình của Yamaha Motor bắt đầu từ một xưởng sản xuất đàn piano nhỏ bé vào năm 1897. Với tinh thần ham học hỏi, dám nghĩ dám làm, Torakusu Yamaha, người sáng lập tập đoàn, đã không ngừng cải tiến kỹ thuật sản xuất và cho ra đời những chiếc đàn piano chất lượng cao.

Không hài lòng với thành công trong lĩnh vực âm nhạc, Yamaha Motor mạnh dạn dấn thân vào lĩnh vực xe máy vào những năm 1950. Đây là một quyết định táo bạo và đầy rủi ro, bởi thị trường xe máy Nhật Bản khi đó đã có sự cạnh tranh gay gắt từ các ông lớn như Honda và Suzuki.

Nhờ tinh thần cầu tiến và không ngại thử thách, Yamaha Motor đã từng bước khẳng định vị thế của mình trên thị trường xe máy. Họ tập trung vào việc phát triển những sản phẩm chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3. Văn hóa tôn trọng và nghiêm túc với công việc

Người Nhật luôn ý thức được vai trò và trách nhiệm của bản thân trong công việc chung. Họ đặt mục tiêu cao, nỗ lực hoàn thành tốt nhất mọi nhiệm vụ được giao, dù là việc nhỏ nhất. Tinh thần trách nhiệm này xuất phát từ ý thức tập thể cao, đề cao lợi ích chung của tổ chức.

Văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản cũng nổi tiếng với sự tỉ mỉ và chính xác trong mọi việc. Người Nhật cẩn trọng trong từng bước thực hiện, kiểm tra kỹ lưỡng thành quả lao động để đảm bảo chất lượng cao nhất. Nhờ sự tỉ mỉ này, họ hạn chế tối đa sai sót, lãng phí và nâng cao hiệu quả công việc.

Văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản

4. Văn hóa gắn kết mối quan hệ nội bộ doanh nghiệp

Mọi nhân viên trong các doanh nghiệp Nhật Bản đều ý thức được vai trò và trách nhiệm của bản thân trong việc góp phần vào thành công chung của doanh nghiệp. Họ đề cao tinh thần chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau và cùng nhau gánh vác trách nhiệm chung. Mỗi cá nhân trong doanh nghiệp đều coi doanh nghiệp như ngôi nhà chung, nơi họ gắn bó và cống hiến suốt quãng đời. Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp cũng được xây dựng dựa trên tinh thần cộng đồng, đề cao lợi ích chung của xã hội.

Bên cạnh đó, văn hóa doanh nghiệp này cũng được thể hiện trong việc thế hệ đi trước luôn quan tâm và dìu dắt thế hệ sau, truyền đạt kinh nghiệm và kiến thức để họ có thể phát triển và đóng góp cho doanh nghiệp. Lãnh đạo doanh nghiệp cũng luôn nêu gương về tinh thần trách nhiệm, cống hiến và có đạo đức nghề nghiệp tốt, tạo động lực cho các thành viên noi theo. Giao tiếp đóng vai trò then chốt trong việc gắn kết nội bộ. Doanh nghiệp Nhật Bản khuyến khích giao tiếp cởi mở, trung thực và minh bạch giữa các thành viên. Nhờ vậy, mọi người dễ dàng chia sẻ thông tin, giải quyết vấn đề hiệu quả và xây dựng lòng tin.

5. Văn hóa đúng giờ

Sự đúng giờ của người Nhật được thể hiện rất rõ. Hệ thống giao thông công cộng tại Nhật Bản nổi tiếng với độ chính xác cao, các chuyến tàu điện ngầm và xe buýt luôn chạy đúng giờ, chỉ lệch vài giây trong cả năm. Nhân viên văn phòng luôn đến công ty sớm hơn giờ làm việc để chuẩn bị tinh thần và bắt đầu công việc đúng giờ. Việc đi làm muộn là điều tối kỵ và có thể ảnh hưởng đến uy tín và cơ hội thăng tiến của họ.

Văn hóa đúng giờ của người Nhật bắt nguồn từ ý thức kỷ luật cao và tinh thần trách nhiệm trong công việc. Họ quan niệm rằng thời gian là quý báu, không thể lãng phí. Do đó, họ luôn cố gắng sắp xếp công việc hợp lý, hoàn thành đúng thời hạn để không ảnh hưởng đến người khác

6. Văn hóa đề cao tinh thần trách nhiệm

Việc nhân viên tăng ca đến đêm muộn mà không đòi hỏi bồi thường lương bổng là điều không hiếm gặp tại các doanh nghiệp Nhật Bản. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tình trạng thiếu hụt nhân lực, khối lượng công việc lớn dẫn đến việc không thể hoàn thành trong giờ làm việc quy định. Bên cạnh đó, văn hóa đề cao tinh thần trách nhiệm, lòng trung thành và hệ thống phân cấp khiến nhiều người Nhật ưu tiên cho công việc, họ coi việc về trước cấp trên là thiếu tôn trọng.

Tuy nhiên, xét ở góc độ khách quan, điều này cũng dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe tinh thần và thể chất của người lao động. Nhận thức được vấn đề này, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã áp dụng chính sách "về nhà đúng giờ" bằng cách tắt hệ thống máy tính sau giờ làm việc, hạn chế tối đa việc truy cập vào hệ thống công ty ngoài giờ để khuyến khích nhân viên quan tâm đến sức khỏe và đời sống cá nhân.

7. Văn hóa "Uchi và Soto"

Văn hóa "Uchi-Soto" là một khía cạnh độc đáo trong văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản, thể hiện sự phân biệt tinh tế giữa "bên trong" (Uchi) và "bên ngoài" (Soto).

  • Uchi đề cập đến nhóm thân thiết, gắn kết, thường là đồng nghiệp cùng phòng ban, cùng cấp bậc, có chung mục tiêu và chia sẻ thông tin cởi mở. Mối quan hệ này đề cao sự hòa hợp, tương trợ, đặt lợi ích tập thể lên hàng đầu. Trong Uchi, giao tiếp thường thân mật, sử dụng ngôn ngữ bình dân, ít nghi thức.

  • Soto bao gồm những người bên ngoài nhóm Uchi, như cấp trên, khách hàng, đối tác. Khi tương tác với Soto, người Nhật đề cao sự tôn trọng, lịch thiệp, sử dụng kính ngữ và giữ khoảng cách nhất định. Giao tiếp thường gián tiếp, đề cao sự tế nhị và tránh xung đột trực tiếp.

Văn hóa Uchi - Soto có thể tạo ra môi trường làm việc gắn kết, đề cao tinh thần đồng đội, tuy nhiên cũng có thể gây ra những rào cản cho người mới gia nhập hoặc những ai không thuộc nhóm Uchi. Hiểu rõ văn hóa này sẽ giúp mỗi người hòa nhập tốt hơn trong môi trường doanh nghiệp Nhật Bản.

8. Văn hóa "Kaizen"

Văn hóa Kaizen của người Nhật Bản là triết lý đề cao sự cải tiến liên tục và tích tiểu thành đại. Nói một cách đơn giản, Kaizen hướng đến việc thực hiện những thay đổi nhỏ nhưng thường xuyên để đạt được hiệu quả to lớn theo thời gian. Điểm nổi bật của Kaizen là sự tập trung vào quá trình hơn là kết quả. Thay vì chờ đợi một sự thay đổi đột phá, Kaizen khuyến khích mọi người thực hiện những bước cải tiến nhỏ nhưng đều đặn.

Kaizen giúp tạo ra một môi trường làm việc tích cực và học hỏi không ngừng, nơi mọi người đều được khuyến khích đóng góp ý tưởng và đề xuất giải pháp. Bên cạnh đó, Kaizen cũng đề cao tinh thần trách nhiệm và sự hợp tác. Mọi người cùng chung tay góp sức để thực hiện những thay đổi nhỏ, tạo nên những cải tiến to lớn cho tổ chức.

9. Văn hóa "Shu-Ha-Ri"

  • Shu (守): Giai đoạn đầu tiên tập trung vào việc học hỏi và tuân thủ theo hướng dẫn của các bậc tiền bối. Lúc này, các nhân viên mới cần gạt bỏ tư tưởng cá nhân, tiếp thu kiến thức và kỹ năng một cách nghiêm túc, chính xác, ghi nhớ và luyện tập thường xuyên cho đến khi thành thạo. Giai đoạn này đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỷ luật và tinh thần học hỏi cao độ.

  • Ha (破): Sau khi đã nắm vững nền tảng, nhân viên chuyển sang giai đoạn "Ha", nơi họ bắt đầu phá vỡ những khuôn mẫu và thử nghiệm những cách thức mới. Đây là giai đoạn khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới và linh hoạt trong việc áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Học viên có thể đặt câu hỏi, tranh luận, đề xuất ý tưởng mới và tự do khám phá những phương pháp hiệu quả hơn.

  • Ri (離): Đạt đến trình độ "Ri", nhân viên không còn phụ thuộc vào hướng dẫn hay tài liệu mà có thể tự chủ sáng tạo và phát triển phong cách riêng của mình. Họ trở thành bậc thầy trong lĩnh vực của mình, có khả năng truyền đạt kiến thức và kỹ năng cho thế hệ sau. Giai đoạn này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc, tầm nhìn xa và khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường.

Văn hóa "Shu-Ha-Ri" đề cao sự rèn luyện lâu dài, trau dồi kỹ năng và không ngừng học hỏi để đạt đến trình độ chuyên môn cao nhất. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ nhân viên tay nghề cao, sáng tạo và thích ứng nhanh nhạy với thị trường, góp phần vào sự thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản.

10. Văn hóa "Nemawashi"

Nemawashi, một tập quán lâu đời trong văn hóa kinh doanh Nhật Bản, được ví như việc "vun bón rễ cây" trước khi trồng. Nó thể hiện quá trình trao đổi, tham khảo ý kiến và xây dựng sự đồng thuận từ nhiều cấp bậc và bộ phận khác nhau trong công ty trước khi đưa ra quyết định.

Đây là một quá trình không chính thức nhưng vô cùng quan trọng, đảm bảo mọi người có liên quan đều hiểu rõ về dự án, dự đoán được những tác động tiềm ẩn và có cơ hội đóng góp ý kiến. Nemawashi thường được thực hiện thông qua các cuộc trò chuyện riêng tư, gặp gỡ cá nhân hoặc các cuộc họp nhỏ, tạo môi trường cởi mở và khuyến khích trao đổi chân thành.

Văn hóa "Nemawashi" của người Nhật Bản

Văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản từ lâu đã nổi tiếng với sự kỷ luật, tôn trọng, trách nhiệm và tinh thần cầu tiến. Những giá trị cốt lõi này đã góp phần tạo nên sự thành công vang dội của các tập đoàn lớn như Sony, Toyota, Panasonic,... và trở thành tấm nền văn hóa đáng học hỏi cho nhiều doanh nghiệp trên thế giới.

Tham khảo chuỗi chủ đề văn hóa doanh nghiệp:

MBC - QUẢN TRỊ BẰNG VĂN HÓA

Khai giảng: 11/05/2024 - Địa điểm: Hà Nội

Khai giảng
11/05/2024
Phí tham dự
3.500.000 VNĐ
Địa điểm
Hà Nội
Phí ưu đãi
3.000.000 VNĐ
Lịch học
Thứ Bảy
Giờ học
08:30 - 12:00 & 13:00 - 17:30

(*) Phí ưu đãi sẽ được áp dụng khi chuyển phí trước ngày khai giảng ít nhất 07 ngày

MBC - QUẢN TRỊ BẰNG VĂN HÓA

Khai giảng: 06/07/2024 - Địa điểm: TP.HCM

Khai giảng
06/07/2024
Phí tham dự
3.500.000 VNĐ
Địa điểm
TP.HCM
Phí ưu đãi
3.000.000 VNĐ
Lịch học
Thứ Bảy
Giờ học
08:30 - 12:00 & 13:00 - 17:30

(*) Phí ưu đãi sẽ được áp dụng khi chuyển phí trước ngày khai giảng ít nhất 07 ngày

Chương trình đào tạo

MBC - QUẢN TRỊ BẰNG VĂN HÓA
MBC - Management By Culture | PACE

Cách thức Xây dựng & Chuyển đổi Văn hóa Doanh nghiệp
trong một thế giới đầy biến động và trong một thời đại
mà con người ngày càng trở nên độc lập và tự do hơn.

Vui lòng xem thông tin chương trình
tại đây

Bài viết được quan tâm

Bài viết mới nhất

Trang trên 339